Rezonans magnetyczny

Co to jest rezonans magnetyczny?

Diagnostyka metodą rezonansu magnetycznego (MR) służy obrazowaniu przekrojów narządów wewnętrznych człowieka w dowolnie wybranych płaszczyznach. MR ma bardzo szerokie zastosowanie i jest niezastąpiony przy diagnozowaniu chorób z wielu różnych dziedzin medycyny, ponieważ dostarcza lekarzowi dokładnych informacji o rozmieszczeniu, składzie i wielkości badanych tkanek.

Zasada działania rezonansu magnetycznego oparta jest o wykorzystanie silnego pola magnetycznego oraz fal radiowych. Atomy tkanek pacjenta wewnątrz pola magnetycznego wytworzonego przez nadprzewodzący magnes w sposób specyficzny orientują się w przestrzeni - nakładając odpowiednio dobrany sygnał częstotliwości radiowej uzyskujemy dane, które później poddane obróbce i przekształceniom matematycznym są przedstawione na monitorze diagnostycznym jako obraz narządów pacjenta w wybranej przez lekarza płaszczyźnie obrazowania. Surowe dane z badania MR są dla lekarza radiologa punktem wyjścia do różnego rodzaju rekonstrukcji możliwych do wykonania dzięki bogatemu oprogramowaniu zainstalowanemu na lekarskiej konsoli postprocessingowej.

Badanie jest bezbolesne i nieinwazyjne oraz nie powoduje żadnych skutków ubocznych dla badanego (dotąd nie stwierdzono szkodliwego wpływu rezonansu magnetycznego na organizm ludzki).  

Jak wygląda badanie MR?

W celu przeprowadzenia badania pacjent układany jest na ruchomym stole aparatu. Następnie technik mocuje na pacjencie odpowiednie cewki służące do zbierania danych z interesującego nas obszaru ciała i przesuwa stół do tunelu skanera MR. Pacjent powinien ułożyć się wygodnie, gdyż w trakcie wykonywania poszczególnych sekwencji badania, z których każda trwa po kilka minut, nie można się poruszać. Poruszenie się pacjenta podczas badania powoduje zniekształcenie obrazu przez powstanie artefaktów ruchowych i wymaga powtórzenia całej sekwencji.
Pacjent znajdujący się wewnątrz tunelu aparatu narażony jest na hałas związany z normalną pracą każdego systemu MR. Negatywne odczucia tym spowodowane minimalizujemy przez zastosowanie słuchawek, z których może płynąć muzyka, lub zatyczek do uszu.
Dzięki zainstalowanemu a aparacie intercomowi w trakcie całej procedury pacjent pozostaje przez cały czas w kontakcie z personelem.
Konstrukcja aparatu oraz fakt, że badanie wymaga pozostania przez jakiś czas w tunelu urządzenia powoduje lęk u niektórych osób, szczególnie tych, które cierpią na klaustrofobię. W celu zmniejszenia stresu związanego z badaniem można, po uprzedniej konsultacji z lekarzem, przyjąć łagodne środki uspokajające. Poza tym nasz rezonans znajduje się w dużym, jasnym i przestronnym pomieszczeniu, a wewnątrz tunelu zainstalowane jest dodatkowe oświetlenie, co zdecydowanie poprawia komfort badania.
W zależności od skanowanego obszaru ciała i zastosowanej procedury każde badanie trwa od 20 do 60 minut.

Sposób przygotowania do badania

Większość procedur wykonywanych w pracowni MR nie wymaga ze strony pacjenta specjalnego przygotowania. Niektóre badania (np. głowy, przysadki mózgowej, miednicy mniejszej, jamy brzusznej) wymagają, aby pacjent zgłosił się do pracowni na czczo (4 godziny przed badaniem nie można przyjmować pokarmów stałych i płynów). Każdy pacjent przy rejestracji otrzymuje stosowną informację odnośnie przygotowania do badania.

Zgłaszając się do ośrodka diagnostyki celem wykonania rezonansu magnetycznego trzeba przestrzegać poniższych zaleceń:

  • Do pomieszczenia w którym znajduje się aparat nie wolno wchodzić z żadnymi metalowymi przedmiotami, gdyż mogą one zostać przyciągnięte przez magnes i spowodować uszkodzenie aparatu lub uraz pacjenta. Pacjent nie może mieć biżuterii, zegarka, długopisów, kluczy itp.
  • Ubranie osoby badanej nie powinno mieć metalowych suwaków lub innych metalowych zapięć, a tkaniny, z których wykonana jest odzież nie powinny być nabłyszczane, z aluminiowymi nitkami, ozdobnymi aplikacjami. Częstym źródłem zakłóceń w obrazie jest również znacząca domieszka w tkaninach włókien typu Lycra.
  • Nie wolno mieć przy sobie kart magnetycznych (karty bankomatowe, kredytowe) ponieważ mogą one ulec rozmagnesowaniu. To samo tyczy się telefonów komórkowych.
  • Najlepiej zgłosić się na badanie bez makijażu i nie stosować lakieru do włosów – kosmetyki również mogą powodować powstawanie artefaktów. Fakt posiadania makijażu permanentnego lub tatuażu także należy zgłosić personelowi.
  • Należy także zdjąć wszystkie ruchome protezy dentystyczne.
  • Przed badaniem należy poinformować personel pracowni o posiadanych metalowych implantach lub ciałach obcych, takich jak:
    • - neurostymulator,
      - sztuczna zastawka serca,
      - rozrusznik serca,      
      - proteza naczyniowa („stent”),        
      - metalowy odłamek lub opiłek (zwłaszcza w obrębie oczodołów), który mógł się dostać do organizmu na skutek przebytego urazu lub pracy w szkodliwych warunkach,
      - metalowy gwóźdź lub płytka,        
      - metaliczne implanty ortopedyczne (sztuczne stawy, druty, śruby, stabilizatory),
      - wkładka wewnątrzmaciczna (antykoncepcyjna)

  • Nie należy przerywać ani zmieniać stosowanego dotąd leczenia farmakologicznego.
  • Należy zabrać ze sobą posiadaną dokumentację medyczną związaną z wykonywanym u nas badaniem (wyniki poprzednich badań, karty informacyjne leczenia szpitalnego, notatki z konsultacji lekarskich itp.).
  • Trzeba zgłosić personelowi fakt rozpoznania wcześniej u pacjenta alergii lub wystąpienie w przeszłości jakiejkolwiek reakcji uczuleniowej na leki.
  • Pacjentka będąca w ciąży musi bezwzględnie poinformować o tym lekarza. Nie zaleca się wykonywania badań MR u kobiet w pierwszym trymestrze ciąży.
  • Należy również poinformować personel o lęku przed przebywaniem w zamkniętych pomieszczeniach (klaustrofobii).

 

Środki kontrastowe w MR

Część badań rezonansu magnetycznego wymaga podania dożylnego środka kontrastowego. Obecnie najpowszechniej stosowane są kontrasty oparte są na gadolinie – pierwiastku ziem rzadkich wykazującym właściwości paramagnetyczne. Dzięki zastosowaniu środków kontrastowych uzyskujemy wzmocnienie różnych tkanek i narządów, a w szczególności otrzymujemy lepszy kontrast między tkankami patologicznymi i prawidłowymi.
Środki kontrastowe stosowane w MR – jak każda substancja obca wprowadzana do organizmu mogą powodować występowanie reakcji ubocznych, niemniej jednak z reguły są dobrze tolerowane przez pacjentów. Działania niepożądane, związane ze stosowaniem tychże środków są zwykle łagodne i krótkotrwałe (w rzadkich przypadkach mogą wystąpić późne reakcje uczuleniowe). Zwiększone prawdopodobieństwo występowania reakcji ubocznych po podaniu kontrastu występuje u pacjentów ze skłonnościami alergicznymi. Ponadto należy zachować ostrożność przy podawaniu środków kontrastowych pacjentom ze schorzeniami nerek (przed badaniem MR z kontrastem zalecane jest wykonanie badania poziomu kreatyniny).
Środki kontrastowe paramagnetyczne nie wchodzą w interakcje z innymi lekami i w większości są wydalane przez nerki w postaci niezmienionej. Substancje te mogą być również stosowane u osób z reakcją alergiczną na jod.
Warto dodać, że w badaniach MR stosuje się również środki kontrastowe specyficzne dla różnych narządów (np. wątroby, trzustki).

 

(C) Maciej Dębski’09 kontakt